Türk Organoloji Dergisi (TOD) (e-ISSN: 3023-7890), müzik aletlerinin özellikleri, sınıflandırılması, tarihsel gelişimi, etimolojisi gibi konular üzerinde araştırmaların yayınlandığı, ücretsiz, açık erişim, hakemli ve bilimsel bir platformdur. TOD'da çift-kör hakemlik sistemi uygulanmaktadır. TOD, öncelikle bölgesel, ardından ise dünyada organoloji alanında yayın yapan ilk ve tek platform olması nedeniyle, bu akademik disiplinin gelişiminde önemli bir rol oynamayı hedeflemektedir. TOD, organoloji alanındaki araştırmacıların bilimsel yazma becerilerini, teknolojik araç kullanımını, müzik enstrümanı yapımı, tasarımı ve revizyon ustalığı gibi yetkinliklerini geliştirmeyi teşvik eder. Yayın dönemi Mart ve Eylül aylarıdır. TOD'un yayın dili Türkçe ve İngilizce’dir. Yayın Alanı Türk Organoloji Dergisi'nin (TOD) kapsamı, organoloji alanındaki akademik araştırma konularıdır. Bunun yanında organoloji ile ilgili disiplinler arası konulara da yer verir. TOD; araştırma makaleleri, derleme makaleleri, kitap incelemeleri ve röportajlar şeklinde makaleler yayınlar. TOD'un kapsamı, müzik aletlerinin özellikleri, müzik aletlerinin tarihî gelişimi ve etimolojisi, müzik aletlerinin yapımı ve tasarımı, müzik aletlerinde revizyon ve geliştirmeler ile müzik aletleri üzerine disiplinler arası çalışmaları içerir. Indekslenme Open AIRE Google Scholar Research Bible IAD ROAD DRJI Index Copernicus Editör Kurula Davet Türk Organoloji Dergisi’nde Editör/Alan Editörü olarak aktif çalışacak (derginin tanıtımının yapılması, yazar daveti yapılması, makalelerde editörlük yapılması görevlerini titizlikle yapmak görevini üstlenecek) müzik araştırmacıların ve Editör Kurulu Üyesi olarak aktif çalışacak (derginin tanıtımının yapılması, yazar daveti yapılması, dergi yayın politikalarına öneriler)müzik araştırmacıların en az doktora/sanatta yeterlik mezunu olmaları halinde CV’lerini editöryal emailimize (turkorganolojidergisieditor@gmail.com) iletmelerini rica ederiz. Türk Organoloji Dergisi Editörlüğü
Musical instruments and wedding performance practice in 16th-century Azerbaijan: An iconographic analysis of a Safavid miniature
This study examines the 16th-century Safavid miniature entitled “The Ceremonial Display of the Wedding of Zuleykha and Aziz” as an iconographic source for Azerbaijani wedding music and performance practice. Although the painting visually illustrates a scene derived from Abdurrahman Jami’s masnavi “Yusuf and Zuleykha,” it simultaneously functions as a historical document reflecting musical ensemble structure, instrumental typology, and ceremonial acoustics in Safavid-period Azerbaijan. The primary aim of the research is to identify and analyze the musical instruments depicted in the miniature and to reconstruct the performance practice represented in the wedding scene. The study employs an interdisciplinary qualitative methodology combining iconographic analysis, organology, historical-literary interpretation, and performance-based examination. The spatial arrangement of musicians, the hierarchical placement of loud and soft instruments, and the relationship between instrumentalists, vocalists, and dancers are systematically evaluated. The findings reveal the collective performance of twelve musical instruments, including wind, percussion, and string instruments, organized within a structured ensemble model. The differentiated acoustic positioning of performers indicates a deliberate understanding of sound projection in open-air ceremonial settings. Furthermore, the presence of the ashik–balaban pairing and the sazanda ensemble demonstrates the integrated character of Azerbaijani wedding music, where ashik art, mugham elements, dance, and festive ceremonial music coexist within a syncretic performance framework. The study concludes that the miniature should be regarded not merely as a literary illustration but as a valuable musicological and organological source documenting ensemble organization, acoustic awareness, and wedding performance practice in 16th-century Azerbaijan.
Telif Hakkı (c) 2026 Türk Organoloji Dergisi https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
An investigation of the effects of the violin bridge, as a replaceable component, on sound characteristics
The aim of this study is to examine, through experimental methods, the effects of the bridge—one of the replaceable components of the violin—on sound characteristics. The research is based on the assumption that musical instrument acoustics constitute not only a musical domain but also a field grounded in physical and engineering principles. Accordingly, the effects of bridges made from maple with varying degrees of stiffness on the violin’s sound radiation and vibrational behavior were analyzed. The study was conducted using a quasi-experimental model, and data were collected through sound radiation analysis and acceleration (mobility) measurement techniques. Measurements were carried out at the Instrument Making Laboratory of Ankara Hacı Bayram Veli University, and all bridges were manufactured using CNC technology in standard dimensions. The obtained data indicate that bridge stiffness plays a decisive role in both frequency response and vibration transmission. According to the findings, stiffer bridges produce higher sound pressure levels, particularly in the high-frequency range (above 1 kHz), whereas softer bridges provide a broader vibrational response at lower frequencies. In addition, the increase in energy observed in the 2–3 kHz range supports the phenomenon known in the literature as the “bridge hill.” Acceleration analyses further revealed that the material and stiffness of the bridge have a direct impact on the transmission of vibrational energy to the instrument body. As a result of the study, bridge stiffness has been identified as a critical parameter influencing both the timbre and overall acoustic efficiency of the violin. These findings offer scientifically grounded recommendations for both luthiers and performers regarding instrument customization and contribute to the relatively limited literature in the field of instrument making.
Comparative analysis of Uzbek and Chinese national musical instruments
The aim of this study is to comparatively examine Uzbek and Chinese national musical instruments from an organological perspective. Based on the assumption that cultural interactions—particularly those developed through the Silk Road over historical processes—have generated both similarities and differences among musical instruments across different geographical regions, the study is grounded in the hypothesis that structural features, sound production mechanisms, performance techniques, and functional uses of instruments in both musical cultures may exhibit convergences as well as divergences. The research is designed within the framework of a qualitative research approach and adopts a comparative research model. During the data collection process, academic sources in the fields of organology and musicology, instrument catalogs, and documents related to performance practices were examined; the obtained data were analyzed using descriptive and comparative analysis techniques. Within the scope of the study, five pairs of instruments representing wind, string, and percussion categories (nai–di, chang–yangqin, gijak–erhu, ud–pipa, nagora–bangu) were analyzed. The findings indicate that the compared instruments share significant similarities, particularly in terms of sound production principles and fundamental structural characteristics. However, notable differences were also identified with respect to materials used, physical dimensions, timbral qualities, and performance contexts. These differences appear to stem from each culture’s distinct musical aesthetics, historical development processes, and functional needs. The results of the study demonstrate that musical instruments are not merely technical constructs but also tangible indicators of cultural interaction. The research highlights the importance of cross-cultural comparative studies in the field of organology and contributes to a deeper understanding of the relationships between musical cultures. It is expected that the findings will provide a foundation for more comprehensive and interdisciplinary studies in the future. Further detailed organological research on Uzbek and Chinese national musical instruments is recommended.
Reconstruction and development of Azerbaijani traditional instruments: an applied study on the Çahar Tar, Kaşkar Rubab, Kaman, Shaman Defi, Çağanaq, and Müğenni
This study examines the organological and structural characteristics of six traditional Azerbaijani musical instruments—Çahar Tar, Kaman, Kaşkar Rubab, Shaman Frame Drum, Çağanaq, and Müğənni—and documents their reconstruction through an applied, practice-based methodology. Drawing on historical sources, contemporary organology literature, and technical measurements, the research analyzes each instrument’s body structure, string arrangement, material composition, and acoustic behavior. Findings demonstrate that the successful restoration of these instruments requires not only historical accuracy but also engineering precision and acoustical coherence. The reconstruction outcomes parallel Zeller’s (2019) methodological approach, which emphasizes the need to reinterpret historical drawings through geometric logic, material science, and performance practice. This is particularly evident in the reconstruction of the Müğənni, where Abdullayeva’s alternative structural model proved acoustically superior to earlier linear-bridge schemata. Similar engineering-acoustic adjustments were required in the rebuilding of the Kaşkar Rubab and Çağanaq, where string–bridge relations and resonance properties were recalibrated to achieve functional performance quality. Overall, this study integrates historical documentation with applied reconstruction data, contributing a systematic and culturally grounded model for the restoration of traditional Azerbaijani instruments. The findings offer a methodological framework that may support future organological research and instrument-making practices.
Telif Hakkı (c) 2025 Türk Organoloji Dergisi https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Türkiye'de müzik eğitiminde kullanılan müzik aletleri ve enstrüman seçimi üzerine yapılan araştırmaların incelenmesi
Enstrüman seçimi, enstrüman çalma sürecinin ilk aşamasını ve en önemli bölümlerinden birini oluşturur. Doğru enstrüman seçimi, müzik kariyerinin doğru, başarılı ve etkili bir şekilde ilerlemesi için en güçlü faktörlerden biridir. Yanlış enstrüman seçimi, enstrümana olan ilginin kaybolması veya müziğe olan ilgide azalma gibi sonuçlara yol açabilir ve profesyonel müzik eğitimi gören bireylerde müzik kariyerlerinin yanlış şekillenmesine ve profesyonel yaşamlarında birçok zorlukla karşılaşmalarına neden olabilir. Bu nedenle, enstrüman tercihlerini doğru bir şekilde belirlemek, enstrüman seçim aşamasında etkili olan birçok belirleyici faktörü anlamak ve süreci buna göre şekillendirmek önemlidir. Bu çalışma, Türkiye'de müzik eğitiminde kullanılan müzik aletlerini, organolojik yapılarını ve enstrüman seçimi üzerine yapılan araştırmaları incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmanın yöntemi literatür taraması olarak belirlenmiştir. Çalışma, Millî Eğitim Bakanlığı müfredatında yer alan enstrümanların ve 2007-2025 yılları arasında Türkiye'de yapılan araştırmaların incelenmesini içermektedir. Bu çalışmada, enstrüman seçimi alanında elde edilen bulgulara dayanarak, okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise düzeylerinde incelenmek üzere 25 enstrüman seçilmiştir. Ayrıca, 6 yüksek lisans tezi ve 11 araştırma makalesi incelenmiştir. Erişilen 17 çalışmanın 14'ü doğrudan enstrüman seçimi ile ilgili iken, 3'ü dolaylı olarak ilişkilidir. Dolaylı olarak ilişkili çalışmalar, çoğunlukla enstrüman eğitimi ve enstrüman eğitimindeki motivasyon konularına odaklandığı ya da yalnızca bir enstrümana odaklandığı için dolaylı ilişkiler altında kategorize edilmiştir. Çalışmalar genel olarak incelendiğinde, enstrüman seçiminin özellikle yaş, cinsiyet, müzik zevki ve gelir seviyesi gibi faktörlerden etkilendiği sonucuna varılmıştır.
A historical and organological analysis of early electronic musical instruments
This study aims to explore early electronic musical instruments developed between the late 19th century and the mid-1980s within the frameworks of both the history of technology and organology. The research examines six main developmental phases: from electromechanical systems to vacuum tube technologies; from magnetic tape-based studio practices to voltage-controlled modular synthesizers; and from the era of digital synthesis to the MIDI era. Employing a qualitative and historical-descriptive research design, the study is conducted through secondary sources drawn from the literature on the history of electronic music, sound technologies, and instrument design. Instruments such as the Telharmonium, Theremin, Ondes Martenot, Hammond organ, RCA Mark II, Moog and Buchla systems, as well as the Minimoog, Prophet-5, Synclavier, Fairlight CMI, and Yamaha DX7, are analyzed through case studies with regard to their technical features, performance interfaces, aesthetic approaches, and organological characteristics. The findings reveal that the historical development of electronic musical instruments is not merely a linear sequence of technical innovations, but rather reflects a profound transformation in the very concept of what constitutes a musical instrument. During the electromechanical era, the definition of the instrument expanded to encompass entire buildings and their transmission infrastructures. The vacuum tube era introduced novel possibilities for touchless performance and hybrid interface designs. In the era of magnetic tape-based studios, the instrument evolved into a spatial structure that extended across the entire studio environment. The emergence of voltage-controlled synthesizers and integrated systems reshaped the relationship between performer and instrument, emphasizing real-time, performative control. With the advent of digital synthesis and MIDI technology, the physicality of the instrument progressively gave way to software-based interfaces and digitally defined configurations. In conclusion, this study demonstrates that examining early electronic musical instruments through the lens of organology not only enriches discussions on instrument classification and the history of music technology but also offers a framework for reconceptualizing the term electronic instrument as a living, evolving, and dynamic organological category.
The art of crafting Iranian Tar and Setar: Personal experiences
This article presents the personal craftsmanship experience of Morteza Salimian Rizi, a master luthier and founder of Sapp Saz, an independent Iranian instrument workshop in Zarrin Shahr, Iran. Drawing on more than a decade of professional practice, Salimian Rizi documents the complete process of crafting two central instruments of Persian classical music: the Tar and the Setar. The study explores the careful selection of materials such as mulberry wood, specialized construction techniques, and structural decisions that affect tonal quality and resonance. It analyzes the organological differences between the Tar’s double-bowl, six-string design and the Setar’s lighter, four-string structure, addressing challenges such as neck curvature and soundboard integration. Combining traditional craftsmanship with innovative approaches, Salimian Rizi reflects on how personal experimentation enhances sound production and contributes to preserving Iran’s musical heritage. This work aims to transmit valuable artisanal knowledge to future generations, enrich the academic field of organology, and support the cultural sustainability of Persian musical traditions.
Birleşik Kanun: Türk ve Batı organolojisi perspektifinden yeni bir çalgı modeli
Bu çalışma, Türk müzik kültüründe ve organoloji bilimi çerçevesinde geliştirilen Birleşik Kanun adı verilen yeni çalgı modelini üzerinedir. İki kanunun bir gövde üzerinde bütünleştirilmesiyle tasarlanan bu enstrüman, geleneksel kanunun icra imkânlarını aşarak farklı teknik olanaklar sunmaktadır. Bu makalede söz Birleşik Kanun’nin ortaya çıkış gerekçeleri, patent süreci ve akademik araştırmalara dayanan bulgular ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Birleşik Kanun’nin temel özelliği, iki elin çalım sorumluluğunu tek elin üstlenmesi ve aynı anda farklı oktavlarda mandal değiştirmeyi mümkün kılmasıdır. Bu sayede polifonik icra kolaylaşmakta ve gitar ile piyano repertuvarı da dâhil olmak üzere farklı müzik disiplinlerinden eserlerin icrası da mümkün hale gelmektedir. Türk organolojisi açısından ise Birleşik Kanun’nin isimlendirilmesi, Yaylı Tanbur ve Cümbüş gibi çalgılarda görülen geleneksel adlandırma pratikleriyle örtüşmektedir. Batı organolojisi açısından ise Curt Sachs ve Erich von Hornbostel’in sınıflandırma sisteminde yer alan “combined/unified” çalgı yaklaşımıyla uyumluluk göstermektedir. Bu yönüyle Birleşik Kanun hem yerel hem de evrensel bağlamda terminolojik doğruluk taşımaktadır. Birleşik Kanun yalnızca teknik bir yenilik değil, aynı zamanda organoloji literatürüne kazandırılmış özgün bir modeldir. Bu makale hem Türk müzik kültürüne hem de uluslararası organoloji bilimine katkı sağlayacak nitelikte yeni bir açılım ortaya koymaktadır.
Tar müzik aletinin onarımı sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar ve tar parçalarının görevleri
Bu makale, Azerbaycan’ın en önemli milli müzik aletlerinden biri olan tarın yapısı, parçaları, malzeme özellikleri ve bakım-onarım yöntemlerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Tar; tut ağacından oyulmuş büyük ve küçük çanak, ceviz ağacından yapılmış sap ve kafa, ebonit ve kapron gibi dayanıklı malzemelerle güçlendirilmiş perde ve eşik sistemlerinden oluşur. Çanak yüzünde kullanılan sığır kalbi zarı (membran), ses üretiminde kritik rol oynar. Simgir adı verilen kanca sistemi telleri sabitlemek için tasarlanmış olup 11 dil içerir. Makalede, eşik (xərək) yapısının ve malzeme seçiminin tellerin titreşim kalitesi üzerindeki etkisi, mızrabın ebonit malzemeden yapılmasının avantajları ve perdelerin kapron ip ile bağlanmasının icra kolaylığına katkısı detaylandırılmıştır. Ayrıca, sap ile gövde arasındaki açı ayarlamaları, sap eğriliklerinin düzeltilmesi, tellerin burgulara bağlanma yöntemleri ve tellerin düzgün geçişini sağlayan kuş eşiği sistemi anlatılmıştır. Membranın ömrünü uzatmak için balık derisi yama, yumuşak deri kaplama, çiriş veya RVA yapıştırıcılarının kullanımı gibi koruma yöntemlerine de yer verilmiştir. Sonuç olarak, tarın her bir bileşeni, ölçü oranı, malzeme seçimi ve montaj tekniği bakımından büyük öneme sahiptir. Usta yapımı ve düzenli bakım, hem ses kalitesinin korunması hem de enstrümanın uzun ömürlü olması açısından vazgeçilmezdir. Bu teknik bilgiler, geleneksel tar yapım sanatının yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması için önemli bir kaynak niteliğindedir.
Arnavut halk müzik aletleri zanaatkârlığında geleneksel perspektifler ve yenilik: Gostivar’dan Usta Salla Shabani’nin atölyesi örneği
Bu çalışma, Arnavut halk müzik aletleri zanaatkârlığındaki geleneksel perspektifler ve yeniliğin analizine odaklanmakta olup, özel bir vurgu olarak Gostivar’dan usta Salla Shabani’nin atölyesini ele almaktadır. Geniş bir metodoloji yelpazesi kullanılarak, ayrıntılı görüşme, gözlem ve alandaki diğer kaynaklar dahil edilerek, müzik aleti zanaatkârlığının tarihini ve Arnavut kültürü bağlamındaki rolünü inceliyoruz. Ayrıca, bu zanaatkârlığın törenler, tarihî olaylar ve Arnavutların kültürel kimliği üzerindeki etkisini analiz ediyoruz. Bunun yanı sıra, geleneksel müzik aleti üretim tekniklerini ve bu alandaki yeniliğin, çağdaş teknolojinin rolünü de içeren etkilerini araştırmaya odaklanıyoruz. Salla Shabani’nin biyografisinin tam bir portresini oluşturarak, bu çalışmanın amacı zanaatkârlık, müzik kimliği ve Arnavut kültürünün yayılımı arasındaki bağlantıyı doğru bir şekilde anlamaktır. Özellikle, zanaatkârlığın kültürel çeşitliliğin korunmasındaki ve kültürler arası diyaloğun teşvik edilmesindeki rolünü tartışıyor, geleneksel müzik aleti yapım sanatının gelecekte de korunması ve yaygınlaştırılması için adımlar önerilebilir.
Yaylı çalgıların bakımında kullanılan kimyasalların çalgının yapısına ve performansına etkileri
Bu çalışmada, yaylı çalgıların yapımında kullanılan ağaçların, üst yüzey bakım-onarımını bir laborant hassasiyetinde incelemekte ve bu incelemenin sonucunda yaylı çalgıların ömrünü uzatıp, konser salonlarında kullanım süreçlerine katkıları tartışılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yaylı çalgıların bakım-onarımında kullanılan kimyasalların çalgının yapısına ve performansına önemli katkılar sağlamaktır. Araştırma, yaylı çalgıların bakım- onarımında ne tür kimyasallar kullanıldığını inceleyerek, bu incelemenin nasıl daha etkili bir şekilde kullanılabileceğini yaylı çalgıların yüzeyini koruyarak zarar vermeden çalgıların ömrüne ve performansına etkilerini tartışmaktadır. Literatür incelemesi ve belge analizi yöntemleri kullanılarak yürütülen çalışmada, yaylı çalgı yapımı, bakım- onarımı ve bu bakım- onarımdaki kimyasalların çalgının yüzeyini, ses tını kalitesini ve performansını doğrudan etkilediği vurgulanmaktadır. Araştırma bulguları, yüzey temizleme ve cila bakımı kimyasalların özelliklerinin ayrıntılı bir şekilde incelenmesinin, Hidrojen Peroxide (H2O2), aseton, etil alkol vs.) çalgı restorasyonunda yeni tekniklerin geliştirilmesini sağlayarak çalgının ses, tını ve yüzeyin deformasyonunu engelleyerek performansının iyileşmesine katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir. Bu bağlamda, sanatsal değeri yüksek çalgıların bakım-onarımında kullanılan kimyasalları belirleyip uygulamasını yaparken, yağ cilasında kullanılan kimyasallar ile alkol cilasında kullanılan kimyasalları ayrı ayrı değerlendirip çalgının yüzeyini koruyarak ses tını, performansını olumlu yönde etkilerine entegre edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Eskilerin Dumbul dediği Nağara çalgısının organolojik incelemesi
Bu makalede Azerbaycan’da yaygın olarak kullanılan müzik aletlerinden biri olan nağaradan bahsedilmektedir. Organoloji biliminden bilindiği üzere müzik aletleri ses çıkarma şekline göre dört gruba ayrılır: idiyofonlar (özsesli), aerofonlar (nefesli), membranofonlar (derili) ve kordofonlar (telli) çalgılar. Makalede belirtilmiştir ki, bu sınıflandırmayı ilk kez 20. yüzyılın başlarında Yahudi kökenli Alman ve ABD'li müzikolog, etnograf ve bale uzmanı Curt Sachs (1881–1959) ile Alman bilim insanı Erich Moritz von Hornbostel (1877–1935) bilimsel temellere dayanarak sistemleştirmiştir. Hornbostel ve Sachs’ın bu sınıflandırması dünya organoloji bilim insanları tarafından oy birliğiyle kabul edilmiştir. Sunulan bilimsel makalede belirtildiğine göre Azerbaycan’da çeşitli dönemlerde membranofon grubuna dahil edilen 30’a yakın müzik aleti kullanılmıştır. Bu aletler yapısal olarak iki gruba ayrılır: tek yüzlüler ve çift yüzlüler. Makalede vurgulanmaktadır ki, Azerbaycan vurmalı çalgıları (membranofonlar) icra tarzına göre üç şekilde seslendirilir: çubukla, elle ve bazen karma yöntemle (hem elle hem çubukla). Makale hazırlanırken Güney ve Kuzey Azerbaycan toprakları birlikte, bir bütün olarak ele alınmıştır; aksi takdirde yapılacak araştırma eksik ve tamamlanmamış görünecektir. Bu bağlamda, makalede her iki bölgede de Azerbaycan’ın kültürel hayatıyla ilgili çok sayıda maddi kanıt, bilimsel temellere dayanan tarihi, arkeolojik, etnografik, edebi ve dilbilimsel kaynaklar kullanılmıştır. Hakkında söz edilen nağara da membranofon grubuna aittir. Eski zamanlarda “dumbul” olarak adlandırılan nağara, ülkemize İslam dininin ve Arap dilinin yayılmasından sonra, birçok kelime gibi dilimize geçmiştir. Daha açık ifade etmek gerekirse, “nağara” kelimesi Arapça “nekar” kelimesinin dilimizde bozulmuş bir söyleniş biçimidir. Makalede çalgının ortaya çıkış tarihi arkeolojik kaynaklarla izlenmekte, sözcük kökeni açıklanmakta, nağaranın edebi kaynaklardaki örneklerine dikkat çekilmektedir. Daha sonra çalgının yapısı, türleri, kullanım şekli, öğretimi gibi özellikleri araştırılmaktadır. Son olarak tanınmış nağara icracılarının isimleri sıralanmaktadır.
Dijital çağda Hornbostel-Sachs'ı yeniden düşünmek: sanal enstrüman tasarımında taksonomik zorluklar
Dijital müzik enstrümanları, doğaları gereği basit sınıflandırmalara karşı direnç göstermektedir. Magnusson (2009), bu enstrümanları akustik muadillerinden ayırırken sanal bedenleşme (virtual embodiment) kavramını ve dijital tasarımın bir tür besteleme biçimi olarak rolünü vurgulamaktadır. Zellerbach ve Roberts (2022), bu görüşü Karma Gerçeklik Müzik Enstrümanlarını (Mixed Reality Musical Instruments - MRMIs) icracı, sanal ortam ve fiziksel mekan arasındaki karmaşık etkileşimlerin ürünleri olarak çerçeveleyerek genişletmektedir. Magnusson'un (2017) önerdiği "müzikal organik" yaklaşımı gibi çalışmalar, geleneksel hiyerarşilerin ötesine geçen çok boyutlu, heterarşik bir yaklaşım sunmaktadır. Paine ve Drummond (2009), gerçek dünya performans davranışını yansıtmak için jest yakalama ve arayüz-ses eşlemesini bütünleştiren TIEM taksonomisini tanıtmaktadır. Guzmán Anaya (2023), video oyunlarındaki enstrümanları hem sanal temsilleri hem de işlevsel rolleri açısından kataloglarken, Malloch ve diğerleri (2006) insan bilgi işleme modellerini performans bağlamına göre enstrümanları sınıflandırmak için uyarlamaktadır. İncelenen modeller, dijital enstrüman tasarımında üç temel tema etrafında birleşmektedir: (1) performans bağlamının entegrasyonu, (2) etkileşim tasarımı parametrelerinin ele alınması ve (3) fiziksel ve dijital özellikleri harmanlayan hibrit sınıflandırmaların benimsenmesi. Bu katkılar, performans davranışını, etkileşim dinamiklerini ve dijital bedenleşmenin belirsiz doğasını merkeze alarak geleneksel taksonomiyi kollektif olarak yeniden kavramsallaştırmaktadır.
Türkiye'de dijital ses arşivleme stratejileri: İbrahim Alimoğlu Müzik Müzesi örneği üzerinden metodolojik ve teknolojik analiz
Bu çalışma, Türkiye'deki ses arşivleme stratejilerini, dijital müzecilik paradigması içerisinde konumlandırarak incelemektedir. İbrahim Alimoğlu Müzik Müzesi örneği üzerinden gerçekleştirilen durum çalışması, konvolüsyon reverb modellemesi, çok kanallı kayıt teknikleri ve sanal çalgı modellemelerinin entegrasyonunu derinlemesine analiz etmektedir. Bu araştırma, nitel ve betimleyici bir yaklaşım benimseyerek, İbrahim Alimoğlu Müzik Müzesi'nde uygulanan ses arşivleme projesi örneğini durum çalışması yöntemiyle incelemektedir. Çalışmanın metodolojik çerçevesi, ses kayıt teknikleri, konvolüsyon modellemesi ve sanal çalgı geliştirme süreçlerinin sistematik analizi üzerine odaklanmaktadır. Durum çalışması kapsamında, İbrahim Alimoğlu Müzik Müzesi'nde bulunan 298 adet çalgının ses kayıt, edit ve mix aşamaları incelenmiştir. Çalgı kayıtlarında kullanılan mikrofonlama teknikleri, konvolüsyon yöntemiyle mekân akustiğinin modellenmesi ve çalınamayacak durumdaki tarihi çalgıların sampling yöntemiyle dijitalleştirilmesi süreçleri detaylı olarak analiz edilmiştir. Araştırma verileri, proje kapsamında üretilen 1476 adet ses dosyasının incelenmesi, kayıt süreçlerinin dokümantasyonu ve teknik ekipmanların analizi yoluyla elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, çalgıların akustik karakteristiklerinin dijital ortamda korunmasının sadece teknik bir arşivleme işlemi olmadığını, aynı zamanda somut olmayan kültürel mirasın yaşatılması ve demokratikleştirilmesi sürecinde kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Çalışma, mimari akustik modelleme ve sanal çalgı geliştirmenin müzecilik uygulamalarına entegrasyonuna yönelik özgün bir metodolojik çerçeve sunarak, Türkiye'nin dijital kültürel miras alanındaki yaklaşımının uluslararası örneklerden farklılaşan yönlerini analiz etmektedir. Bu çalışma sonucunda 298 çalgının dijital ses kaydını yaparak 1476 ses dosyasıyla müzenin akustik ortamını konvolüsyon yöntemiyle matematiksel olarak modelleyip çalgıların otantik ses karakteristiklerini koruma altına almıştır. Metodolojik Yaklaşım perspektifinde araştırma, nitel ve betimleyici bir durum çalışması metodolojisiyle ses kayıt teknikleri ve sanal çalgı geliştirme süreçlerinin sistematik analizini gerçekleştirmiştir. Öneriler doğrultusunda dijital müzecilik uygulamalarında yapay zekâ destekli teknolojiler, sanal gerçeklik ve disiplinlerarası işbirliği kritik önem taşımaktadır. Çalışma, müzikal mirasın korunmasında dijital ses arşivlerinin dönüştürücü potansiyelini ortaya koyarak müzik müzeciliğine metodolojik bir inovasyon sunmaktadır.
Telif Hakkı (c) 2024 Türk Organoloji Dergisi https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Azerbaycan’da organoloji alanında yapılan araştırmaların incelenmesi
Bu çalışmada, Azerbaycanda organoloji alanında yapılan araştırmaların tarihsel gelişimi, mevcut durumu ve gelecekteki yönelimleri incelenmiştir. Organoloji, müzik aletlerinin tarihsel ve kültürel bağlamda incelenmesini sağlayarak, bu unsurların korunmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına katkıda bulunur. Araştırmalar, geleneksel müzik aletlerinin ve uygulamalarının değerini vurgulayarak, kültürel mirasın önemini artırır. Makale Azerbaycanda organoloji bilim dalında yapılan araştırmaların gelişim aşamalarını izlemek açısından önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, Azerbaycanda organoloji alanında gerçekleştirilen çalışmaların tarihsel gelişimini, mevcut durumunu ve gelecekteki yönelimlerini incelemek, organolojinin başlangıcından günümüze kadar olan evrimsel süreçleri ve önemli dönüm noktalarını ortaya koymak, bu alanda kullanılan yöntemlerin ve modellerin nasıl evrildiğini inceleyerek, alandaki metodolojik yaklaşımların çeşitliliğini değerlendirmektir. Azerbaycanda organolojinin gelişiminde hangi faktörlerin etkili olduğu, bu süreçte hangi enstrümanların öne çıktığı, müzik aletlerinin sınıflandırılması ve organoloji alanında hangi araştırmaların yapıldığı gibi sorular araştırmanın ana problemlerini oluşturur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Azerbaycan müzik tarihinde organolojinin tarihsel gelişim sürecini anlamak ve açıklamak amacıyla veriler elde edilmiş, literatür taraması yapılmış, organoloji üzerine yazılmış akademik makaleler, kitaplar ve diğer kaynaklar incelenmiş, bu alandaki mevcut bilgi birikimi gözden geçirilmiştir. Organoloji ve müzik aletleri üzerine yazılmış temel ve güncel akademik kitaplar, müzik tarihine dair kapsamlı kaynaklar, organoloji ve enstrümanların evrimi üzerine araştırma makaleleri, konuyla ilgili yerel ve uluslararası sempozyum bildirileri doküman olarak değerlendirilmiştir. Tarihsel süreçler incelenmiş, organolojinin tarihsel gelişim aşamaları; başlangıç, gelişim, klasik, modern dönemleri belirtilmiştir.
Multidimensional analysis of the tar in Azerbaijani music folklore
The tar, as a musical instrument, is integrated with Azerbaijani music folklore. To understand the tar’s position in music folklore, a multidimensional perspective is required. The tar’s place in Azerbaijani culture should be examined from multiple angles, including notable performers and its representation in poetry and literature. This research was conducted using document analysis, one of the qualitative research methods. Accordingly, academic studies on the tar in Azerbaijan were analyzed in this study.Selected documents are A. Najafzadeh’ Methodology of Teaching Folk Instruments, Mammadov’ Works of Azerbaijani and Foreign Composers (Arranged for Tar and Piano by Aflaruz Mammadov), Mushfiq’ Excerpt from the Poem “Oxu tar”, Amirov’s “Muğamsayağı” a small fragment. I would like to summarize our discussion on the tar, one of the most significant national instruments in Azerbaijani music culture. In this scientific article, we have touched upon certain topics regarding prominent Azerbaijani musicologists such as Safiaddin Urmavi, Mir Mohsun Navvab, and Abdulqadir Maragayi. The works of classical Azerbaijani composers like Uzeyir Hajibeyov, Fikret Amirov, Gara Garayev, and others have also been elaborated upon. The research activities of several contributors from the Azerbaijan National Conservatory, such as A. Mammadov, M. Mammadov, R. Azizov, A. Najafzade, and others, have been included in this article.
Panduri: Gürcü halk müziğinde organolojik ve kültürel bir inceleme
Panduri, Gürcü halk müziğinde önemli bir yere sahip olan geleneksel bir telli çalgıdır. Gürcistan’ın çok sesli müzik geleneği içinde Panduri, hem müzikal hem de kültürel açıdan derin bir öneme sahiptir. UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras olarak tanınan Gürcü müziği, Panduri ile zenginleşmiş ve bu enstrüman, Gürcü kimliğinin önemli bir sembolü haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, Panduri'nin tarihsel kökenlerini, yapısal özelliklerini ve Gürcü müzik eğitimindeki rolünü incelemektir. Araştırma, nitel yöntemle yürütülmüş ve betimsel araştırma türlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Literatür taraması yoluyla Panduri’nin farklı bölgelerdeki varyasyonları, yapısal özellikleri ve müzik eğitimindeki yeri araştırılmıştır. Ayrıca, çeşitli akademik kaynaklardan elde edilen verilerle Panduri’nin tarihsel gelişimi değerlendirilmiştir. Panduri’nin Gürcistan’ın farklı bölgelerinde kullanımında belirgin müzikal çeşitlilikler bulunmuştur. Kaheti’de daha küçük ve ince yapılı bir Panduri kullanılırken, Svaneti bölgesinde daha büyük ve kalın yapılı bir tür tercih edilmektedir. 1934 yılında yapılan yeniliklerle, 12 perdeli Panduri modeli geliştirilmiş ve klasik müzikte de kullanım alanı bulmuştur. Panduri, düğünler, cenaze törenleri ve dini ritüellerde önemli bir rol oynamaktadır. Araştırma, bu enstrümanın Gürcü halk müziğindeki polifonik yapıyı destekleyen önemli bir kültürel ve müzikal araç olduğunu ortaya koymuştur. Panduri, sadece bir müzik aleti değil, Gürcü kültürel kimliğinin önemli bir sembolü olarak kabul edilmektedir. Farklı bölgesel varyasyonları, Gürcistan’ın zengin kültürel çeşitliliğini yansıtmaktadır. Panduri’nin müzik eğitimindeki rolü, bu enstrümanın kültürel mirasın korunmasındaki önemini vurgulamakta ve genç nesillere aktarılmasını sağlamaktadır.
Dede Bağlaması’nın kültürel ve organolojik özelliklerinin incelenmesi
Bu çalışmada, bağlama türlerinden bir olan Dede Bağlaması’nın kültürel boyutu, yapımı ve teknik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Dede Bağlaması, Türkiye’de alevi kültüründe önemli bir unsurdur. Bu çalışma hem kültürel hem organolojik açıdan oldukça önemlidir. Araştırmada, nitel araştırma türlerinden durum çalışması ve doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmada, uzman görüşü olarak bir Dede Bağlaması yapım ustasının görüşleri alınmıştır. Araştırma sonucunda; iki tür dede bağlamasının olduğu, birinin 3 grup telli (bu 3 telin inançsal bir karşılığının olduğu), (re-sol-la) bağlama düzeni akort sisteminde ve tekne boylarının 30 ile 42 cm aralığında olduğu, 3 grup telli dede bağlamasının ve akort sisteminin hem uzun saplı hem de kısa saplı olarak kullanılan kendi içinde iki türünün daha olduğu belirlenmiştir. Yapım aşamalarındaki kullanılan ağaç materyallerinin benzerlik gösterdiği, boyutlarında farklılıklar olduğu, kullanılan tekne formlarının genel itibariyle benzerlik gösterdiği oyma tekne, balta tekne, yarım armut tekne, yaprak tekne (dilimli tekne) ve baltaya göre daha yuvarlak formlarda hem oyma hem de yaprak tekne türlerinin kullanıldığı, kapak (ses tablosu) olarak aynı tür ağaçların kullanıldığı, kullanılan kulak (burgu) sayısının tel sayılarına göre değiştiği, buna karşılık perde sayılarının çoğunlukla aynı sayıda benzer olduğu, perde sayılarının değişiklik göstermekle birlikte genellikle benzer olduğu ve 12 perde sayısının Alevi Bektaşi inancındaki 12 imamları temsil ettiği inancının benimsendiği, ses genişliklerinin 1,5 oktav ile 2 oktavlık bir genişlikte olduğu görülmüştür. Ses (rezonans) deliklerinin bazılarında olmadığı olanlarda da açılış yeri ve sayılarının benzerlik göstermekle birlikte farklı sayı ve ölçülerde büyüklük ve küçüklükte olduğu, iki eşik türünün olduğu, cila olarak bağlama yapımında kullanılan ortak türlerin kullanıldığı görülmüştür. İlerideki araştırmalar için Dede Bağlaması’nın farklı yörelerdeki örnekleri ve farklı ustaların görüşleri incelenebilir. Bunun yanında Dede Bağlaması’nın akustik özelikleri ile ilgili araştırmaların da yapılması önerilebilir.
Geleneksel Tarın modernizasyonu: ses iyileştirmeleri ve yapısal değişiklikler
Bu çalışma, tar ve benzeri telli müzik enstrümanlarının akustik performansını artırmak amacıyla yapılan yapısal değişikliklerin önemini ve etkilerini incelemektedir. Geleneksel müzik aletlerinin modern gereksinimlere uyarlanması, hem ses kalitesini artırmak hem de çalım kolaylığını sağlamak açısından gereklidir. Araştırmanın önemi, özellikle tar gibi enstrümanların uzun yıllardır süre gelen kullanımı sırasında karşılaşılan yapısal sorunlara çözüm bulma ihtiyacından doğmaktadır. Tarın sesinin daha uzun süreli ve dengeli olmasını sağlamak, akort sorunlarını gidermek ve yapısal kırılganlıkları ortadan kaldırmak bu çalışmanın temel hedeflerindendir. Araştırma, deneysel yöntemlere dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Tarın kolu ile çanağı arasındaki açının ayarlanabilir hale getirilmesi, tellerin akort problemlerini çözmek için kullanılan yeni mekanizmalar ve rezonatör eklenmesi gibi teknikler uygulanmış ve sonuçlar incelenmiştir. Ayrıca, zil tellerinin akorttan düşme probleminin çözümü için geliştirilmiş yenilikçi yöntemler test edilmiştir. Bu süreçte kullanılan malzemeler ve yapım teknikleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Araştırmanın bulguları, tarın akustik performansını artırmak için yapılan yapısal değişikliklerin ses kalitesine ve çalım kolaylığına olumlu etkilerini ortaya koymuştur. Özellikle rezonatör eklenmesi ve mekanik düzenekler aracılığıyla yapılan modifikasyonlar, enstrümanın sesini güçlendirmiş ve tellerin daha uzun süre akortta kalmasını sağlamıştır. Sonuç olarak, bu çalışma, geleneksel müzik aletlerinin modernize edilmesi ve müzikal performansı artırmaya yönelik yapısal iyileştirmelerin gerekliliğini göstermektedir. Gelecekte yapılacak çalışmalar için bu bulgular, önemli bir referans niteliğindedir.
Musiki Mecmuasında organolojiye ilişkin yayınlanan makalelerin sistematik analizi
Türk Müziği çalışmalarıyla ilgili organolojik anlamda basılmış bilimsel nitelikte kaynaklar oldukça sınırlıdır. Türk Müziği literatürü açısından döneminin çok önemli kaynaklarından biri olan Musiki Mecmuası Türkiye’nin en uzun soluklu dergisi unvanını taşıyan, musiki süreli yayınları içerisinde 59 yıl boyunca 477 sayı yayımlanmış en çok sayısı olan dergidir. Dönemin önemli süreli yayınlarından Bu çalışmada, Musiki Mecmuasının içerisinde bulunan organolojiye ilişkin sayıların incelemesi yapılmış ve içerikler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda mecmuanın 59 yıllık süre içindeki içeriği ve yazar yorumları hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Çalışmada metod olarak, Musiki Mecmûaları bilgisayar ortamına aktarılarak, konuyla ilgili nitel bir araştırma yöntemi olan literatür taraması yapılarak tanımlama, keşfetme ve ortaya çıkarma gibi kimi özel bulgulardan yararlanılarak, çoklu bakış açısı geliştirilerek doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Mecmuanın 1. sayısından 472. sayısına kadar organoloji içerikli yazılar okunarak analizleri yapılmıştır. Yapılan bu doküman analizinde organoloji içerikli 41 adet makale saptanmıştır. Bu saptama sırasında yazı içerikleri üzerine tematik analiz yapılarak sonuçlara ulaşılmıştır. Sonuç olarak yayın hayatını elli dokuz yıl sürdüren bu önemli kaynakta yer alan içerikler gerçekten günümüz organoloji çalışmaları için önemli bir kaynak olmaktadır. Mecmuada incelenen yazıların içeriklerinde, Türk müziği organolojisi’nin gelişimine ağırlık verildiği görülmüştür. Bu çalgı içerikli yazılar, dönemin organoloji açısından bilgi eksikliklerini gidermesi açısından görevini yerine getirdiği anlaşılmıştır. Türk müziği tarihinde az sayıda olan bu gibi süreli yayınların daha ayrıntılı incelenip her bir incelenen makalenin bir araştırma konusu olacağı göz ardı edilmemelidir.
Türk yaylı çalgılarından Kemane’ye analitik bir yaklaşım
Bu çalışmada, kemane ve kemanın Türk Halk Müziğinde kullanımı, çalgıların yapısal, tanısal benzerliklerinin karşılaştırılması ve dünya müziğindeki yeri organolojik bakış açısıyla incelenmekte ve çalgı yapımına, dünya müzikleri çeşitliliğine, farklı bir bakış kazandırılarak katkıları tartışılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, kemanenin, ülkemizin farklı bölgelerinde ve dünya müziğinde kendini kanıtlamış olan keman ile benzerlikleri, yapısı gereği, bir dünya çalgısı niteliğine kavuşan batı müziği yaylı çalgısı olan kemanın aynı kulvarda ve özellikle Türk müziğini temsilen dünya çalgıları içerisinde yer almasının gerekliliğini ve sağlayacağı katkıları ortaya koymaktır. Araştırma, kemane ile kemanın yapısal ve işlevsel benzerliklerini inceleyerek, bu bilginin çalgı yapımcılığında ve icrasında nasıl daha etkili bir şekilde kullanılabileceğini tartışmaktadır. Bu araştırmada, kemane ile kemanın Türk halk müziği ve dünya müziklerinde kullanımı, çalgıların yapısal, tanısal ve ülkemizdeki farklı bölgelerde nasıl kullanıldığı nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemi ve alan-yazın taranarak betimsel anlatımla, vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, kemane ve kemana organolojik bakış açılarının, bu adaş çalgı’ ların dünya çalgıları arasındaki eşit konuma entegre edilebilmesinin kemaneyi dünya çalgıları arasına girmesi gerekliliği sonucuna varılmıştır.
The human voice: an organological examination of the voice as an instrument
In this study, the human voice is examined from an organological perspective as a musical instrument, and the contributions of this examination to voice training processes are discussed. Throughout history, the human voice has been used as a powerful tool for expression, both on an individual and societal level, and has held a significant place in musical contexts. The research explores the structural and functional similarities between the human voice and musical instruments, discussing how this knowledge can be utilized more effectively in voice training processes. The study, conducted using literature review and document analysis methods, emphasizes that elements such as the vibration of the vocal cords, the use of resonance cavities, breath control, and timbre directly affect the quality of the voice and vocal performance. The findings of the research suggest that a detailed examination of the organological characteristics of the human voice could contribute to the optimization of vocal performance by enabling the development of new techniques in the field of voice training. In this context, it has been concluded that organological perspectives should be more widely integrated into voice training processes. This study aims to make significant contributions to the deeper understanding of the human voice as a musical instrument and to the application of this understanding in educational processes.
Türkiye’de organolojiye çalgılar ve aksesuarları ile ilgili müzikte yenilik çalışmaları ekseninden bakış
Türkiye’de organolojinin gelişimi, bu alandaki uygulamaların gelişmesi ile yakından ilişkilidir ve çalgıların tarihi, sınıflandırması, donanım özellikleri, yapım evreleri gibi birçok araştırma alanını içermektedir. Çalışma alanı gereği tarihsel müzikoloji, müzik sosyolojisi, etnomüzikoloji ile birlikte ilerlemektedir. Günümüzde yenilik çalışmaları kapsamında müzik alanında birçok mucit, birçok buluşa imza atmaktadır. Müzik çalgısı yapımı ve tasarımı bu açıdan önemli bir alandır. Ancak daha önemlisi geliştirilen yeni müzik çalgılarının olmasıdır. Türkiye’de özellikle çalgı üzerine yapılan buluş sayısı oldukça azdır. Bu araştırma; Türkiye’de müzik alanında gerçekleştirilen ulusal/uluslararası kapsamdaki buluşları incelemek, analiz etmek ve çalgı alanında yapılan buluşların organoloji alanı içerisinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusuna açıklık getirmek amacıyla yapılmıştır. 1996 yılından itibaren müzik alanında Türk Patent ve Marka Kurumu veri tabanına kayıtlı, ulaşılabilen toplam 155 patent/faydalı model türünde (64 adet tescil, 91 adet tescil sürecinde) buluşun yer aldığı tespit edilmiştir. Elde edilen veriler sistematik analiz ile; müzik-teknoloji, müzik araç-gereci, müzik aletleri ve aksesuarları olarak üç boyutta kategorize edilerek incelenmiştir. Yapılan inceleme ve tespitler sonucunda müzik aletleri ve aksesuarları üzerine başvurulan veya gerçekleştirilen buluşların sayısının fazla olmadığı görülmüştür. Bu araştırma, çalgıların gelişim evrelerine, yenilik çalışmaları perspektifinden bakılması açısından önemlidir. Gerçekleştirilen buluşların organolojik açıdan ele alınması, müzikoloji alanına önemli derecede katkı sağlayacaktır. Yapılacak olan niteliksel çalışmalar ile çalgı buluşlarının derinlemesine incelenmesi önerilmektedir.
Azerbaycan halk müzik aletlerinin morfoloji ve ergoloji gelişim ilkeleri
Günümüzde Azerbaycan müzikolojisinde etnoorganolojinin araştırılması ve öğrenilmesi, karakteristik özelliklerinin vurgulanması büyük önem taşımaktadır. Özellikle halk müzik aletlerinin morfolojisini incelemek, bu aletlerle ilgili belirli özellikleri keşfetmek ve performans özelliklerini aydınlatmak, günümüzde bu alana olan ilgiyi artırmaktadır. Tüm alanlarda yaşanan değişiklikler, aletlerin incelenmesi için yeni bir yaklaşım gerektirmektedir. Araştırmanın asıl yeniliği, bu alanın defalarca araştırılmasına ve öğrenilmesine rağmen, halk müzik aletlerinin modern dönemdeki kullanımlarının ve müzik dünyasındaki yerlerinin ve önemlerinin araştırılması meselesidir. Bu çalışmanın amacı, Azerbaycan halk müzik aletlerinin kökenini ve oluşumunu aydınlatarak bu aletlere özgü özellikleri belirlemektir. Çalışmanın temel problemi şu şekilde belirlenmiştir: Azerbaycan halk müzik aletlerinin kökenini, oluşumunu, tarihini, etimolojisini, timbre özelliklerini ve diğer karakteristik özelliklerini belirlemek; ulusal halk müzik aletlerinin yapılarını, formlarını ve restorasyonunu aydınlatmak; halk müzik aletlerinin profesyonel müziğe dahil edilmesini ve kullanılmasını araştırmak; araştırmaya dahil edilen nefesli aletlerin ulusal müziğimizin gelişimindeki rolünü ve önemini vurgulamak. Araştırma sırasında bu alanda yapılmış araştırmalara, kitaplara ve ders materyallerine atıfta bulunulmuş, aletlerin fotoğrafları makaleye eklenerek yapıları ve formları gösterilmiştir. Araştırma, müzik aletlerinin oluşumu ve mevcut şekillerini alana kadar uzun bir süreci kapsadığını ortaya koymaktadır. Birçok halk müzik aletinin restorasyon ve geliştirme sürecinde ilk formları değişse de, bazı aletler sürekli yenilenen sosyal-toplumsal ve estetik taleplere cevap veremediğinden zamanla kullanımdan çıkmış ve yenileriyle değiştirilmiştir. Devamlı gelişen performans sanatı ifade araçlarının yenilenmiş şekilde şekillenmesi gerekliliğini yaratmaktadır. Öyle ki, halk müzik aletleri ilk morfolojilerinden uzaklaşarak daha yeni bir şekilde sunulmaktadır. Ancak bunu da vurgulamak gerekir ki, müzik aletlerinin çeşitliliği ve teknik seviyesinin herhangi bir çerçevede belirlenmesi mümkün değildir. Gelecekte araştırmacılar diğer müzik aletlerinin de morfoloji ve ergolojisini öğrenerek aletlerin form ve yapılarını, orkestradaki rollerini, öğretimdeki önemlerini belirleyebilirler.
Azerbaycan Milli Konservatuvarının bilimsel araştırma laboratuvarında çalışılan ulusal müzik araçlarının incelenmesi
Azerbaycan Milli Konservatuvarı'ndaki "Milli Müzik Enstrümanı İyileştirme Laboratuvarındaki restorasyon ve iyileştirme çalışmaları ile birlikte birçok ulusal müzik enstrümanı da oluşturulmuştur. Yeni oluşturulan müzik enstrümanları, Azerbaycan halk müziği orkestrasını, Avrupa senfonik orkestrasındaki 7 oktavlık aralığa taşıma sorununu çözmeye ışık tutuyor. Sunulan makalede, yeni geliştirilmiş ve restore edilmiş birkaç müzik enstrümanı hakkında bilgi verilmektedir. Enstrümanlar, bilimsel araştırma laboratuvarında restore edilmiştir. Unutulmuş müzik enstrümanlarına yeniden hayat vermek, Azerbaycan müzik kültürüne bir katkıdır. Bu konuda yorulmadan çalışıyoruz ve pratik işlerle birlikte teorik sorunları da çözmeye çalışıyoruz. Böylece okuyucunun kullanımına sunulan bu yeni bilimsel makalede, unutulmuş müzik enstrümanlarının restorasyonu, geliştirilmesi ve yenilenmesi konularını ele alıyoruz. Makalede müzik enstrümanlarının illüstrasyonları yer alıyor. Geliştirilen yeni müzik enstrümanlarının ses aralığı, boyutları ve perde özellikleri sunulan makalede yer almaktadır.
Türk müziği çalgılarından Bağlama ailesine analitik bir bakış
Türk Halk Müziği çalgılarımızdan olan bağlama çalgısının her biri değişik adlarla anılan geniş bir ailesi olması, müziğimizdeki çalgısal boyutun aynı ailede farklı adlarla anılmasının kargaşa oluşturması görüntüsünü değişik bir bakışla ele almanın yararlı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada bağlama ailesini yapısal ve kuramsal olarak ele alıp analitik bir inceleme ile günümüz Türk halk müziğine gönül veren yeni nesil kuşaklara çalgı ailelerinin değişik adlarla anılmasına farklı bir bakış getirmek amaçlanmıştır. Bağlama ailesi gibi, aynı yapıda çok adlı aile bireylerine sahip olan ney çalgısı da örneklenirken, bağlamanın yalnız boyu ile değil, yöresel olarak da farklı adlar aldığı görülmüştür. Doküman analizi ile yapılan bu çalışma, bağlama ailesi ile sınırlandırılmıştır
Nasiruddin Tusi'nin icadı Mehter düdüğü (Kelenay) çalgısı
Bu makalede Azerbaycan'ın milli üflemeli çalgılarından bir olan Mehter düdüğü (Kelenay) incelenmeyi amaçladım. Azerbaycan topraklarında eski çağlardan günümüze kadar kırktan fazla farklı üflemeli çalgının kullanıldığı bilinmektedir. Bu çalgıların bir kısmının unutulduğu, bir kısmının günümüze kadar geldiği, bir kısmının ise modern çağımızda ergolog-bilim adamları ve restoratörler tarafından yapılmıştır. Mehter düdüğü de (daha sonra kelenay olarak anılacaktır) böyle bir çalgıdır. Evimde 80'den fazla çalgıdan oluşan kişisel bir koleksiyonum var ve bunların arasında mehter düdüğü özel bir yere sahiptir. Mehter düdüğü veya kelenay olarak adlandırılan müzik aleti, farklı adlandırılsa da esasen aynı çalgı olduğu belirtiliyor. Makalede bu çalgının ortaya çıkış tarihi, etimolojisi, edebi kaynakları, morfolojisi ve tanınmış icracıları verilmektedir. Mehter düdüğü, XIII. yüzyılda yaşayan Azerbaycan'ın klasik şairi Hoca Nasuriddin Tusi tarafından icat edilmiştir. Türk bilgini Evliya Çelebi, XVII. yüzyılda yazdığı “Seyahatname" adlı eserinde bu konuda bilgi vermiş, İngiliz müzikolog Henry George Farmer (1882-1966) ve bilim adamı Süreyya Agayeva da bu kaynaktan yararlanmışlardır. Ama bu makalede ilk kez bu araçlar kapsamlı bir araştırmaya konu oluyor. Mehter düdüğü yani kelenay çalgısı hakkında ileride daha fazla çalışmaların yapılmasını öneririm.