Abdülkadir Marağalı'nın tasvirleri ışığında Azerbaycan Erğanı’nın organolojik incelemesi ve yeniden yapılandırılması
Anahtar Kelimeler:
Azerbaycan Erganı- organoloji- Abdülkadir Marağalı- rekonstrüksiyon- morfoloji- Azerbaycan müzik tarihiÖz
Bu araştırmada, Azerbaycan Erganı'nın tarihsel gelişimi, etimolojisi, klasik Azerbaycan edebiyatındaki yeri ve morfolojik özellikleri, Abdülkadir Marağalı'nın tasvirleri doğrultusunda organolojik açıdan incelenmiş ve yeniden yapılandırılmasına yönelik ilk uygulamalı çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış; Abdülkadir Marağalı'nın müzik risaleleri, Abbasgulu Necefzade, Saadet Abdullayeva ve Efrasiyab Bedelbeyli'nin çalışmaları ile klasik Azerbaycan şiiri ve uluslararası organoloji literatürü birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular, Azerbaycan Erganı'nın körüklü hava sistemi, farklı uzunluklardaki boruları ve düğmeli ses kontrol mekanizmasına sahip klavyeli bir aerofon olduğunu; klasik edebî kaynakların ise çalgının Orta Çağ Azerbaycan müzik kültüründeki yaygınlığını ve kültürel önemini desteklediğini göstermektedir. Araştırmada ayrıca Azerbaycan Erganı'nın morfolojik özellikleri tarihsel veriler ışığında yeniden yorumlanmış, Abbasgulu Necefzade'nin hazırlattığı teknik taslak esas alınarak Azerbaycan Milli Konservatuvarında görev yapan nefesli çalgılar ustası Teymur Hüseynov ile makalenin yazarı Enver Sadıkov iş birliğinde çalgının ilk fiziksel prototipi geliştirilmiştir. Sonuç olarak çalışma, Azerbaycan Erganı'nın tarihsel ve organolojik özelliklerini bilimsel veriler doğrultusunda ortaya koymakla kalmamış, aynı zamanda unutulmuş bir çalgının yeniden canlandırılmasına yönelik ilk uygulamalı rekonstrüksiyon modelini sunarak Azerbaycan müzik tarihi ve organoloji literatürüne özgün katkılar sağlamıştır.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Türk Organoloji Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.